Varis
Varis

Bu içerik Op. Dr. Mustafa Bolat tarafından bilimsel makaleler referans alınarak oluşturulmuş ve onaylanmıştır.

Varis

Varis Nedir?

Varisler, genellikle bacaklarda ve ayaklarda oluşan mavi- mor görünümlü şişmiş ve genişlemiş damarlardır.

Varis problemi, bireylerde görsel sorun oluşturmanın yanı sıra; ağrı, ödem gibi etkileriyle bireylerin günlük yaşam aktivitelerini yerine getirmelerine de engel olmakta ve yaşam kalitelerini olumsuz yönde etkilemektedir. (1)

Varis Neden Oluşur?

Vücudun tüm yükünü taşıyan bacaklardır. Kanın yerçekimine karşı ayak parmaklarından başlayarak yukarı doğru kalbe geri dönmesi, bir nehrin tersine akması kadar zordur. 

Toplardamarlardan geri dönemeyen kan yüzeysel toplardamarlarla kalbe dönmeye çalışır. Derindekiler gibi etraf dokular tarafından yeterince desteklenmeyen yüzeysel damarlar bu basınca karşı koyamaz ve zaman içinde giderek genişler. Zaman içinde yüksek basınç ile normalden fazla gerilen bu damarlarda, genişleme, uzama ve bükülme meydana gelir.

Yapılan çalışmalar, Vücut  Kitle İndeksi 30’dan büyük olan insanlarda varis görülme olasılığının yüksek olduğunu göstermiştir. Aşırı kilolar bacak ve ayak bileğine aşırı yük yapıp onların hareket kabiliyetlerini kısıtladıkları için varis oluşumda önemli bir etkendir. Hastalara aşırı kilolardan kaçınmaları için, bol sıvı almaları, düşük yağlı, yüksek lif oranına sahip besinler tüketmeleri ve ödeme sebep olma riskinden dolayı tuz alımını  kısıtlamaları önerilir.

Varis Belirtileri

Varisler kendilerini dış görünüş itibari ile belli ederler ama bunun yanı sıra  

  • Ağrı,
  • Bacaklarda ağırlık hissi
  • Bacaklarda kaşınma, şişlik ve uyuşukluk bunlara eşlik eder.

Bu şikayetler ile birlikte doktora gittiğinizde doktorunuz sizi palpasyon (el ile muayene) yöntemi ile muayene eder. Palpasyon ile genişleyen damarların dolgunluğu hissedilir ve hasta ıkındırılarak basınç artışı il olan değişim gözlenir.

Ayrıca hastanın iki bacağı arasında fark olup olmadığı, ödem olup olmadığı kontrol edilir. (2)

Varis Çeşitleri

Varisler büyüklükleri ve yerleşimlerine göre üçe ayrılır:

1. Kılcal varisler (Spider venler): İntradermal yerleşimli 1mm. den küçük çaplı ve kırmızımsı damarlardır. Kılcal damar çatlamaları sonucu oluşur. gebelik döneminde olan kadınlarda sıklıkça görülür. Görüntüsü örümcek ağını andırır.

2. Orta boy varisler (Retiküler venler): 1-3 mm çaplı diz arkası ve ayak çevresinde gözlenen mavimsi damarlardır. 

3. Variköz venler: Derialtı yerleşimli, 4 mm. den büyük çaplı, ciltten çıkıntı yapan yeşilimsi damarlardır.

Varis Tedavi Yöntemleri

Ameliyat

Yetersiz toplardamarın çıkarılması ya da bu damardaki kapakçıkların onarımı disiplinine dayanmaktadır. Yaklaşık 2 saat süren ameliyat sürecinde hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak lokal, epidural ya da genel anestezi uygulaması gerçekleştirilmektedir.

Varis ameliyatı varisin konumuna göre kasıktan ya da ayak bileğinden küçük kesiler açılarak toplardamarın bulunması ve damarın uçlarının bağlanarak kesilmesi ve daha sonra özel yöntemler ile damarın uygunbir şekilde çıkarılması işlemidir. Ameliyat sonrasında ise bandaj uygulaması yapılmaktadır.

Köpük Tedavisi

Yeni ve yaygınlaşmakta olan köpükle varis tedavisi kısa ve ağrısız olduğu gibi işlem sonrasında oluşabilecek komplikasyon riski de çok düşüktür. Genişlemiş büyük damarların tedavisinde köpükle tedavi kolaylıkla uygulanabilir. Bu tedavi yönteminde köpük maddesi belirlenen damarlara enjekte edilir. Köpük damarlara ulaştığında kan dolaşımını önleyen damarı mühürleyerek giderek kaybolmasını sağlar.

Kan akışı daha sonra sağlıklı damarlara yönlendirilerek iyileşme tamamlanır. Tedavi gören kişi işlem sonrası yürümeye devam edebilir ve aynı gün içinde günlük hayatına devam edebilir. Hızlı ve ağrısız olan köpükle varis yöntemi sonrasında tedavi edilen damarlarda kızarıklık veya morarma, baş ağrısı, uygulamanın yapıldığı bölgede hafif kızarıklık gibi sonradan geçecek  hafif yan etkiler görülebilir.

Lazer Tedavisi

Lazer tedavisi genellikle lokal anestezi altında ve ultrasonografi eşliğinde, iğne ile dizin hemen iç tarafından varisli damar içine girilerek yapılır. En yaygın uygulama olarak, yetmezlik bulunan küçük toplar damara yani safen vene; çapının daha büyük olması, düzgün seyri ve düşük sinir hasarı riski nedeniyle diz seviyesinden girilir.Ayak bileğinden girilmez çünkü diz ile ayak bileği arasındaki varisli küçük toplar damarın hemen yanında sinir seyreder ve lazer o sinire dokunursa hastada işlemden sonra çok uzun süren bacak ağrıları, kramplar ve his kusurları ortaya çıkar.

Dizin hemen iç tarafından toplar damara sokulan iğnenin içinden lazer enerjisini iletecek kateter geçirilir ve kasığa kadar iletilir. Kasıkta, küçük toplar damarın ana toplar damara dökülmeye başladığı yerden 1-2 cm. geri çekilerek lazer ile kurutma işlemi başlatılır. Yaklaşık birkaç dakika içinde kateter lazer ışını verilerek geri çekilir ve küçük toplar damar bacağın içinde kurutulmuş olur.

Radyo Frekans Tedavisi

Radyo frekans (radyo dalgaları) kısa ismiyle RF olarak tabir edilen ameliyatsız varisin tedavisinde kullanılan yöntemlerden sadece biridir. Bu yöntem ile cilt üzerinden tedaviler uygulanabilmektedir. Etkili ve son derece başarılı bir yöntem olup, yalnızca kılcal ve kısmen orta varislere uygulanabilmektedir.

RF kullanılmasında ki amaç, genişlemeye maruz kalmış olan damarların tahrip edilmesidir. Tekniğin herhangi bir yan etkisi yoktur ve 10-30 dakika gibi kısa bir süre içerisinde gerçekleştirilmektedir. Hasta tedavinin bitiminde iş, özel ve sosyal hayatına herhangi bir ara vermeden devam edebilir. (3)

Variste Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Fazla kilolar verilmelidir.
  • Gün içinde ayakta çok fazla kalmamaya özen gösterilmelidir
  • Topuklu ayakkabılar yerine spor ayakkabı ya da rahat sandaletler tercih edilmelidir. Böylece bacak kasların kanı pompalayıcı etkisi artar.
  • Bol su içilmelidir. Su cildin kaybettiği nemi karşılayabilmesi için çok önemlidir. Ayrıca ciltte biriken toksik maddelerin uzaklaşmasını kolaylaştırır, elastik yapıyı korumaktadır.
  • Antioksidan özellik taşıyan portakal limon greyfurt gibi turunçgiller, fasulye, nohut, mercimek gibi baklagiller ve diğer yeşil sebzeler bol miktarda tüketilmelidir. Varis hastaları sağlıklı bir beslenme programı için bir beslenme ve diyet uzmanından destek almalıdır.
  • Oluşan varisler için en kolay tedavinin erken yapılan tedavi olduğu unutulmamalıdır.

Varis Çorabı

Varis çoraplarının yararları; varis çorapları, yüzey damarlarda ki kanın derin damarlara iletilmesini sağlayarak kan akımını artırır, damar çapını azaltır, toplardamar hipertansiyonun meydana gelmesini engeller, toplardamar kapakların fonksiyonlarını düzenler, ödemi kontrol eder, ağrıyı azaltır ve kişilerin günlük yaşam aktivitelerini yapmalarını kolaylaştırırlar

Varis çoraplarının değişik seviye ve basınçları vardır. Basınçlarına göre 5 sınıfa ayrılmaktadır.

Varis çorabı giyen bireylerin dikkat etmesi gereken durumlar ise; giyilen varis çorabında herhangi bir kırışıklık olmaması, bacağa sürülen kremler varis çoraplarının elastik yapılarını bozabilecekleri için sık kullanılmamalıdır ve varis çorabı giyildiği sürece bireyler ciltlerinde herhangi bir kesik veya yara oluşmaması için ara ara ciltlerini kontrol etmelidirler. (4)

Yayınlanma Tarihi: 16 Şubat 2021
Güncellenme Tarihi: 10 Mart 2021

Uzmana Sorunuzu Sorun

Lütfen içeriği değerlendirin. Rehberimizden ne derece memnun kaldınız?