Ürtiker (Kurdeşen)
Ürtiker (Kurdeşen)

Ürtiker (Kurdeşen)

Ürtiker Nedir?

Ürtiker, halk dilinde kurdeşen olarak da bilinir. Vücudun çeşitli yerlerinde meydana gelen deride kabarıklık, kızarma, kaşıntı durumudur. Ürtiker, bir hastalık değildir. Vücudun, herhangi olumsuz bir duruma karşı sinyal verme şekli (belirti) denilebilir. Ürtiker, sürekli ya da kısa süreli görülebilir. Bazen bir bölgede geçerek başka bir bölgede yenileyebilir. Kısa ve uzun süreli vücutta kalan ürtikerler; akut ürtiker, kronik ürtiker olarak iki şekilde adlandırılır. 

Ürtiker; göz çevresi, ağız bölgesi, genital bölge, sırt ve karın bölgelerinde daha sık görülmekle birlikte vücudun hemen her yerinde oluşabilir. 

Ürtiker Sebepleri

Ürtikerin vücutta görülme nedenleri arasında takviye ürünler, alerjik reaksiyonlar ya da vücudun herhangi bir sorunda verdiği tepki gösterilebilir. Ürtikerin vücutta görülmesinin bazı nedenlerini şu şekilde açıklamak mümkündür:  

  • Lateks.
  • Bağırsakta meydana gelen parazit oluşumları.
  • Hayvanların tüylerinden kaynaklanan tepkisel durumlar.
  • Böceklerin (arı, sinek vb.) sokması, vücuda bıraktığı kalıntılar, alerjik tozlanmaya neden olması.
  • İlaç kullanımı. Özellikle de tansiyon düşürmeye yönelik ilaçlar, antibiyotik, aspirin, antienflamatuar ilaçların kullanılması. 
  • Tiroid hastalıkları gibi kronikleşen rahatsızlıklardan kaynaklanan vücut reaksiyonları. 
  • Güneş ışınlarından kaynaklanan ürtiker oluşumu. 
  • Giyim konusunda dar, vücudu sıkan ürünler kullanılması. 
  • Vücuda direkt değen kumaşlar ve kumaşlardan kaynaklı kimyasalların neden olması. 

Ürtiker Belirtileri

Ürtiker belirtileri genellikle şu şekillerde kendini gösterir:

Vücutta aniden başlayan kızarıklar ile birlikte kaşıntı oluşması.

Deride soluk ya da kırmızı renkte kabarıklar oluşması.

Dudak ve göz çevresinde şişlikler meydana gelmesi.

İstemsiz şekilde vücudun kaşınma isteği.

Cilt yüzeyinde lezyonların irili ufaklı kabarması ve bu kabarıklıklara dokunulduğunda solması.

Nadir de olsa kabarcıkların oluştuğu alanda yanma ve batma hissi oluşması.

Ürtiker Çeşitleri

Ürtiker / kurdeşen iki şekilde kendini gösterir. Bunlar: kronik ürtiker, akut ürtiker şeklindedir. 

Akut Ürtiker

Akut ürtiker, genellikle bir buçuk aydan daha kısa sürede iyileşen durumlar için kullanılan bir terimdir. Akut ürtiker neredeyse her 4 kişiden birinde görülen bir durumdur. Hangi tür olduğunu tespit etmek için ürtiker süresi baz alınır. Altı haftadan daha uzun süren vakalarda akut değil kronik ürtiker olduğunu söylemek mümkündür. 

Akut ürtikerin nedenlerinden bazılarını şu şekilde sıralamak mümkündür:

Sık karşılaşılan nedenler arasında ilaç kullanımı söylenebilir. Ağrı kesici, antibiyotik ve türevleri, ciddi ölçüde ürtikeri tetikler. Buna karşın yaşı küçük olan kişilerde üst solunum yolu enfeksiyonu ürtikeri tetikleyebilmektedir.

Tüketilen gıdaların ve gıdalara ilave edilen katkı maddelerinin de bazı bünyelerde ürtikere neden olduğu bilinmektedir. Fıstık, ceviz, balık, süt, yumurta, fındık, buğday, deniz ürünleri vb. yiyecekler en sık görülen ürtiker tetikleyicileri arasında yer alır. 

Polenler de yine tetikleyici rol oynayabilmektedir. 

Arı sokması, sinek ısırması, böcekler de vücuda bıraktıkları maddeler nedeni ile ürtikere davetiye çıkarabilmektedir. 

Çeşitli nedenlerden ötürü vücutta meydana gelen enfeksiyonlar da ürtikere neden olabilmektedir. 

Kronik Ürtiker

Akut ürtiker  ortalama 6 hafta kadar görülür. Bu sürenin uzaması halinde kronikleştiğini söylemek mümkündür. Kronik ürtiker belirtilerini şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Kişinin alerjisi olmasına karşın besin alımına devam etmekte ısrar etmesi ürtikerin kalıcılığına neden olabilir.
  • Kişinin uzun soluklu stres yaşaması, güneşte uzun süre kalması, vücudun tepki gösterdiği bedensel aktivitelerin yapılması ürtikeri kronikleşebilmektedir.
  • Kişide geçmeyen cilt hastalıklarının olması ürtikeri de kalıcı kılabilmektedir. 
  • Diş implantlarının vücutta uzun yıllar kaldığı düşünülürse alerjik reaksiyon sonucu ürtiker kronik şekilde görülebilir.
  • Yine gıdaların (çilek, kuruyemiş, deniz ürünleri, yumurta, süt vb.) tüketimi de süreklilik arz ettiğinde ürtikerin kronikleşmesine neden olabilir. 
  • Solunum yolu ile alınan (polen, toz) alerjik sorunlar ve vücutta meydana gelen iltihaplanmalar.

Ürtiker Tedavisi

Ürtiker tedavisinde en önemli nokta, nedenin saptanmasıdır. Bu durumu tetikleyen neden doğru tespit edilirse tedavi de doğru yapılabilir. 

Kişinin yediği ya da içtiği şeylerden kaynaklı bir tepkime ise tedavisi oldukça basittir. Bu besinlerden uzak durulması yeterli olabilir. İlaç kullanımından kaynaklı ise doktor, o ilacı hemen keser ve türevi başka bir ilaç yazar. 

Arı sokması, böcek ısırması gibi durumlardan kaynaklı ise zehre uygun immünoterapi tedavisi uygulanabilir. 

Ürtiker Tetikleyen Yiyecekler

Ürtiker, kişiden kişiye değişen tepkisel bir tepkidir. Bu nedenle bazılarına iyi gelen besinler bazılarına zararlı olabilir. Genel olarak ürtikerin ortaya çıkmasına neden besinleri şu şekilde sıralamak mümkündür: 

  • Meyveler: Muz, çilek, domates, kivi…
  • Sebzeler: Domates, enginar, patlıcan, mantar…
  • Kuruyemiş, fıstık, fındık…
  • Deniz ürünleri: Midye, balık, kalamar…
  • Yumurta.
  • Süt ve süt ürünleri.

Sıkça Sorulan Sorular

Ürtikere Hangi Bölüm Bakar?

Ürtikere doğrudan bakan bölüm, dermatolojidir. Ancak saptanması için şu bölümlere de gidilebilir:

  • Çocuk İmmünolojisi ve Alerjisi 
  • İç Hastalıkları
  • Alerji Hastalıkları ve İmmünolojisi
  • Dermatoloji 
  • Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları

Ürtiker /Kurdeşen Öldürür Mü?

Ürtiker, her ne kadar hastalık olarak görülmese de oldukça ciddi bir durumdur. Özellikle de kronik ürtiker, kişinin yaşam kalitesini düşürür. Doğrudan ölümcül bir durum olduğu söylenemez.

Ürtiker Bulaşıcı Mı?

Ürtiker, hastalık değil belirtidir. Kişilerin vücudunda ters giden durumlar olduğu takdirde kendini gösterir. Bu nedenle bulaşıcı değildir.

Yayınlanma Tarihi: 13 Ağustos 2020
Güncellenme Tarihi: 04 Şubat 2021