Şaşılık
Şaşılık

Şaşılık

Şaşılık (Göz Kayması) Nedir?

Normal bir göz yapısında gözler birlikte hareket eder. Şaşılık ya da göz kayması durumlarında ise gözler kombine hareket etmez, göz paralelliği sağlanamaz. Şaşılık yana, sağa, içe yani farklı yönlere doğru olabilir. Bu durum, tek gözde olabileceği gibi her iki gözde de meydana gelebilir. Kalıcı göz kaymasının yanı sıra ara sıra meydana gelen şaşılık durumları da görülmektedir.

Yeni doğmuş bebeklerde göz kayması bir süreye kadar (ortalama 2 ile 4 ay kadar) normal kabul edilmektedir ancak bebeğin gözlerindeki durum (içe, sola, yukarıya kayması) 5 aydan sonra da devam ediyorsa tıp dilinde Strabismus adı verilen göz kayması teşhisi konulabilir. Şaşılık, tedavi edilebilen bir sorundur ancak ne kadar erken tedavi edilirse o kadar etkili sonuçlar alınır. O nedenle kritik dönem olarak adlandırılan bebeklik (2 ile 6 ay arası) dönemi ile çocukluk (3 ile 8 yaş) dönemi, etkili sonuç alabilmek adına ciddi öneme sahiptir.

Şaşılık Belirtileri Nelerdir?

Şaşılık belirtileri, bebeklik döneminde çok fark edilmese de ilerleyen yaşlarda kendini gösterebiliyor. Şaşılığın bazı belirtilerini şu şekilde sıralamak mümkündür:

  • Nesneleri çift görme,
  • Gözlerin sürekli ve normalden fazla sulanması,
  • Yoğun ışıklı ortamlarda gözleri istem dışı kısmak,
  • Üç boyutlu görüntü yeteneğinin kaybolması,
  • Fotoğraf çekilirken gözlere yansıyan kırmızı ışığın sarı renkte olması,
  • Görme derinliğinin kaybolması ya da azalması,
  • Gözde ağrı olması,
  • Yürüme sonrası denge kaybı yaşanması,
  • Gözlerin senkronik şekilde hareket yeteneğinin azalması,
  • Başın sürekli ve yoğun ağrıması,
  • Bir nesneye bakarken başın ya da yüzün o tarafa çevrilerek bakılması,
  • Göz paralelliğinin kaybolması denilebilir.

Şaşılık Tanısı

Şaşılık tanısı, göz hekimi muayenesinde rahatlıkla tespit edilebilir. Özellikle bebeklik ve çocukluk döneminde (4 yaşına kadar) senede en az iki kez göz muayenesi önerilmektedir. Erken tanı, tedavinin sonucunu olumlu etkilemektedir.

Şaşılığın Nedenleri Nelerdir?

Şaşılığın birden fazla nedeni bulunmaktadır. Fizyolojik, nörolojik ya da göz çevresindeki kasların yeterince çalışmamasından kaynaklı şaşılık ortaya çıkabilir. Bilinen şaşılık nedenlerinden bazılarını şu şekilde sıralamak mümkündür:

  • Genetik yatkınlık durumu: Aile içerisinde şaşılık söz konusu olduğunda şaşı olma olasılığı yükselebilmektedir.
  • Beyin tümörleri olması durumu: Nörolojik faktörleri kapsayan bu durum gerçekleştiğinde görme yetisinde sorunlara yol açabilmektedir.
  • Bebeklerde yeni doğan kataraktı olması durumu: Bebeklerin bazılarında görme ekseni saydamlığı katarakt nedeni ile sorunlu olabiliyor. Bu durumla karşılaşıldığı zaman ilk tanı şaşılık olabilmektedir.
  • Göz numarası büyük çocukların durumu: Göz numaraları çok büyük olan çocuklar daha net görebilmek için gözlerini zorlayabiliyor. Bu da demek oluyor ki göz çevresi kaslarını fazla yoruyor. Sonuç ise şaşılığa kadar gidebilmektedir.,
  • Hamilelik sorunu: Hamilelik sürecinde rahatsızlanan zorlanan kadınların çocuklarında, az da olsa şaşılığa rastlanabilmektedir. 
  • Yeni doğan bebeklerde hastalanma durumu: Havale, ateşli hastalık vb. sağlık sorunu yaşayan çocuklarda şaşı olma olasılığı artmaktadır.
  • Bazı hastalıklar: Down sendromu rahatsızlığı ya da benzer kromozom kaynaklı rahatsızlıklarda, şaşı olma durumu ihtimali bulunmaktadır.
  • Çocuklukta geçirilen kazalar: Genellikle çocukluk döneminde geçirilen kaza ve travmalardan sonra şaşı olma riski ortaya çıkıyor. Özellikle de beyine alınan darbe şiddetli ve etkili ise şaşılığa neden olabilmektedir. 
  • Doğum sorunları: Doğumun uzun sürmesi ya da zor bir doğum geçirilmesi sonrasında bebeğin şaşı olması ihtimali vardır.
  • Rahatsızlıklar: Diyabet, hipertansiyon gibi hastalıklar beyine zarar verebileceğinden gözde şaşılığa da neden olabilmektedir. 
  • Serebral Palsi hastalığı durumu: Serebral palsi, bilinen adıyla beyin felcidir. Beyin felci geçiren kişilerde şaşılık görülme olasılığı yüksektir. 
  • Çeşitli göz hastalıkları: Katarakt, göz tembelliği vb. göz hastalıkları şaşılığa neden olabilmektedir. 

Şaşılık Tedavisi Çeşitleri

Şaşılığın birden fazla tedavi yöntemi bulunmaktadır. Bunlar; yaşa, hastanın durumuna, şaşılığın ilerleme boyutuna göre değişir. Şaşılığın tedavilerinden bazılarını şu şekilde açıklayabiliriz:

Kapama Tedavisi

Kapama tedavisi, şaşılıktan ziyade göz tembelliği sorunu olduğu durumlarda uygulanmaktadır. Gözün biri kapalı, diğeri açık bırakılarak zayıf olan gözün çalışması amaçlanır. Tek göz için uygulanabileceği gibi her iki göze de uygulanabilir. Kapama tedavisinin birden fazla uygulanabilirliği mevcuttur. Bebekler için farklı, çocuklar için daha yaratıcı vb. şeklinde olabilmektedir. 

Gözlük ile Tedavi

Gözlükle tedavi yöntemi daha çok kırma kusuruna bağlı şaşılıklarda kullanılır. Kırma kusuru, gözlük ile çözülebiliyor ise şaşılık kolayca tedavi edilebilir. Bir süre gözlüğün kullanılması gereklidir. Gözlük tedavisi birçok hasta için çözüm niteliğindedir. 

Ortoptik Tedavi

Ortoptik tedavi yöntemi, bir çeşit fizik tedavidir. Göz kaslarını çalıştırmaya yönelik uygulamalar yapılır. Sorunlu olan göz kasları yoğun çalıştırılarak görme derinliği, şaşılığa neden olan kas zayıflığı düzeltilir. 

Cerrahi Müdahale 

Cerrahi müdahale, genellikle doğuştan göz kayması olan hastalar için uygulanır. Bazı durumlarda gözlük kullanımı ile sorun ortadan kalkar ancak gözlük kullanımına rağmen geçmeyen şaşılık sorunlarında cerrahiye başvurulur. Ameliyat, genellikle genel anestezi altında yapılır. Anestezi uzmanı gözetiminde operasyona başlanır. Ameliyatın süresi 1 ile 1,5 saat kadar sürebilir. Bu süre içerisinde hastanın anesteziden ayılması da eklenir. Ameliyattan sonra görme derinliği, çift görme, kırılma gibi sorunlar ortadan kalkabilir. 

Botoks ile Tedavi:

Botox tedavisi genellikle:

  • Ameliyat olmuş ancak istenen sonuca ulaşılamamış hastalarda, 
  • Felce bağlı görülen şaşılıklarda,
  • Guatr nedeni ile gözde kayma sorunu yaşayan hastalarda,

etkili olabilmektedir. Felce bağlı göz kayması durumu, çift görmeye neden olabilir. Bu durumdaki şaşılıklar için 6 ile 8 ay kadar beklemek gerekmektedir. Hasta bu süre içerisinde çift görme durumundan dolayı sıkıntı yaşayabilir fakat tedavi için süre önemlidir. Gözlerin hareket etmesini sağlayan kaslara botoks enjekte edilerek çift görme sorunu da çözülebilir. 

Gizli Şaşılık Nedir?

Gizli şaşılık, göz paralelliği sorunu olmamasına karşın gözlerden birinin kapatılması ile şaşılık durumunun ortaya çıkmasıdır. Hasta, doğrudan şaşılığı fark etmeyebilir. Genellikle baş ağrısı, gözde sulanma, gözde ağrı şeklinde kendini gösterebilir. 

Gizli Şaşılık (Göz Kayması) Tedavisi Var Mı?

Gizli şaşılık fark edildiği anda hekime başvurulur. Çoğunlukla gözlük tedavisi uygulanır. 

Şaşılık Ameliyatı 

Şaşılık ameliyatı, gözlük kullanımına ve diğer tedavilere başvurulup yanıt alınamadığında yapılacak yöntemdir. Ameliyat, genel anestezi altında yapılır. Ameliyatın süresi ortalama 30 ile 45 dakika arasındadır. Ameliyatta dikiş kullanılmadığı için iz kalma gibi bir sorun oluşmaz. 

Şaşılık Ameliyatı (Göz Kayması) Sonrası İyileşme Süreci

Ameliyattan sonra en az 2 – 3 gün dinlenilmelidir. Zorlu işlerde çalışanlar için bu süre biraz daha uzatılabilir. Gözleri çok yormayan aktiviteler yapılabilir.

Şaşılık Ameliyatı (Göz Kayması) Süresi

Ameliyatın süresi ortalama 45 dakika sürmektedir. Anestezinin etkisi kişiden kişiye değiştiği için ayılma süresi değişkendir.

Sıkça Sorulan Sorular

Şaşılık Sorunu (Göz Kayması) Tekrar Eder Mi?

Şaşılık sorunu, ameliyat ile tedavi edildikten sonra yenileme ihtimali oldukça düşüktür. Hekimin tavsiyeleri, egzersizlerin yapılması ve ameliyattan sonra gerekli süre dinlenilmesi gibi durumlara özen gösterildiği takdirde şaşılık sorunu yenilemez. 

Şaşılık (Göz Kayması) Tedavi Edilebilir Mi?

Şaşılık, tedavisi mümkün bir sorundur ancak ne kadar erken teşhis edilirse iyileşme şansı da o kadar yüksek olmaktadır. Çocukluk döneminde yapılan tedavilerde şaşılığın ortadan kalkması oldukça yüksektir. İlerleyen yaşlarda yapılan tedaviler daha uzun sürmektedir. Buna karşın şaşılığın giderilmesi mümkündür.

Yayınlanma Tarihi: 13 Mayıs 2020
Güncellenme Tarihi: 04 Şubat 2021