Çocuklarda Göbek Fıtığı
Çocuklarda Göbek Fıtığı

Çocuklarda Göbek Fıtığı

Çocuklarda Göbek Fıtığı Nedir?

Göbek fıtığı, bebeklik veya çocukluk evresinin başlarında ağlama ya da ıkınma sırasında göbekte oluşan şişlik ile kendini gösteren bir karın duvarı açıklığıdır. Göbek fıtığı vakalarında görünen şişliğin büyüklüğü değil karın içindeki açıklığın çapı önem arz etmektedir.

Açıklığı 1 cm’den ufak olan fıtıkların %80‘i ilk 8 ay içinde, %90‘ı ise ilk 3 yıl içinde kendiliğinden kapanmaktadır. Geri kalanların da bir kısmı hasta 4-5 yaşına ulaşana kadar kapanabilmektedir. Göbek fıtığı, bağırsak veya yağ dokularının göbek deliğinin yakınındaki bir bölgeden geçmesi ve dışarıya doğru bir çıkıntıya (fıtık) neden olması sorunu olarak tanımlanmaktadır.

Göbek fıtığında bağırsak veya yağ dokuları, anne karnındaki dönemde anne ve bebeği birbirine bağlayan göbek kordonunun karın boşluğu içerisindeki küçük açıklıktan geçtiği yere doğru uzanmaktadır. Bebeklerde ağlama ve ıkınmaya bağlı olarak kendini gösteren göbek fıtığı oldukça yaygın olarak görülen bir sorundur ve herhangi bir zararı yoktur.

Genellikle ilk iki yaş içerisinde cerrahi bir müdahale ve tedavi gerektirmeden fıtık kendiliğinden kapanır, çok nadir olarak kapanma süreci beşinci yaşa kadar devam edebilmektedir. Dördüncü yaş ile birlikte halen kapanmamış olan göbek fıtıklarında cerrahi müdahale gerekebilmektedir.

Yeni doğan bebeklerde göbek fıtıkları doğumdan sonraki birkaç hafta içerisinde görülebilmektedir. Bu durum genellikle doğum sonrası ile sınırlı olsa da küçük bebeklerde de göbek fıtığı oluşmaktadır.

Şişlik, bebek ağladığında, ıkındığında, öksürdüğünde ya da karın kaslarını kullandıkları zaman daha belirgin hale geliyor ise göbek fıtığının varlığından şüphelenilebilir. Göbek fıtığının boyutları genelde küçüktür, ortalama çapı 2,5 cm civarındadır ve bebek fıtıktan dolayı acı hissetmez.

Çocuklarda Göbek Fıtığı Belirtileri

  • Bebek ağladığında göbek deliğinin gözle görülecek derecede dışa doğru çıkması, 
  • Bu şişkinlik, bebeğin bazı rahat olduğu durumlarda görülmeyebilmektedir. Ancak karın duvarının gergin olduğu durumlarda gözle görülecek derecede belirgin hale gelmesi,  
  • Bebekte ağrının görülmesi,
  • Bebeğin birden kusmaya başlaması, 

Bebekte bu belirtilerden bir ya da birkaçının gözlendiği hallerde en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Bebeklerde göbek fıtığı nadir de olsa istenmeyen durumlara neden olabilir. Göbek fıtığının sebep olduğu komplikasyonlar bebeklerde acil müdahale gerektirebilmektedir.

Fıtığın içerisine doğru çıkıntı yapan ve karın içerisine tekrar itilemeyen bağırsak kısımlarına, bazen ise kan akışında azalma olabilir. Bazı durumlarda ise kan akışı tamamen durarak ilgili bağırsak dokusunun çürümesine ve hatta ölmesine yol açabilmektedir.

Kan akışındaki bu değişimler, fıtıkta ağrı oluşumunu sağlar. Düğümlenmiş hale gelen göbek fıtığı enfeksiyon, bağırsak tıkanıklığı gibi sorunların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Düğümlenmiş, tıkanmış ve enfeksiyon kapmış fıtık acil olarak cerrahi müdahaleye ihtiyaç duyar. Düğümlenmiş fıtığın neden olduğu belirtiler:

  • Ateşlenme,
  • Kabızlık,
  • Şiddetli karın ağrısı ve karında hassasiyet,
  • Fıtık bölgesinde kabarıklık, kızarıklık ve renk değişimi,
  • Bulantı ve kusma gibi durumlardır.

Bebek ve Çocuklarda Göbek Fıtığı Nedenleri 

Bebeklerde göbek fıtığının görülme olasılığını arttıran bir takım risk faktörleri söz konusu olabilmektedir. Prematüre ve düşük doğum ağırlığı ile doğum, karın kasları arasında göbek kordonunun geçtiği açıklığın tam olarak kapanmaması gibi durumlar bunlardan en önemlileridir. 

Göbek Fıtığı Teşhisi Nasıl Konulur?

Doktorlar, teşhis aşamasında göbek fıtığının varlığını araştırmak için genellikle fiziksel ve elle yoklayarak muayeneye başvururlar. Doktor tarafından yapılan bu muayene sırasında göbek fıtığı kolaylıkla tespit edilebilir, aynı zamanda fıtığın karın boşluğu içerisine geri itilip itilemediğini veya bulunduğu bölgeye sıkışıp sıkışmadığı kontrol edilebilmektedir.

Eğer hastada sıkışma olması söz konusu ise fıtıklaşmış kısımda kan dolaşımını durdurarak ciddi komplikasyonlara yol açabilmektedir. Bu nedenle fıtığın teşhisinin ardından böyle bir durumun varlığının araştırılması çok büyük bir öneme sahiptir. B

oğulmuş göbek fıtığı belirtileri arasında kabızlık, şiddetli karın ağrısı, ateş, hassasiyet, mide bulantısı ve kusma, renk değişimi ve kızarıklık, karın bölgesinde şişkin bir yumrunun hissedilmesi gibi durumlar yer almaktadır.

Hastanın öyküsünün alınması ve fiziksel muayenesi esnasında buna yönelik gerekli incelemeler de bulunulur. Ayrıca fıtığın daha net bir şekilde incelenip tetkiki için ultrason ve röntgen gibi tıbbi görüntüleme tekniklerine başvurulabilmektedir.

Doktorun, hastayı incelemeleri sonucunda bağırsağın sıkışmasından şüphelenmesi halinde hastada mevcut enfeksiyon ve iskemi (Vücuttaki herhangi bir doku veya organa kan akışının azalması ya da kesilmesi.) durumlarının araştırılması açısından birtakım kan testleri de istenebilmektedir.

Tüm bu muayene ve tanı tetkiklerinin tamamlanması ve değerlendirilmesinin ardından doktor tarafından hastaya uygun tedavi planı belirlenerek süreç bir an önce başlatılmaktadır.

Kimler Göbek Fıtığı Ameliyatı Olabilir? 

Bebek ve çocuklarda sıklıkla göbek fıtıkları zararsız olmaktadır. İlk 1-2 yaş aralığında herhangi bir cerrahi müdahaleye gerek kalmadan kendiliğinden iyileştiği için çoğu zaman ameliyata ihtiyaç kalmamaktadır. 4-5 yaşa kadar kapanmayan fıtıklara cerrahi işlem uygulanır. Doktorun önerisi ile gerek görülen 4-5 yaş üstü çocuklara bu ameliyat yapılır.

Göbek Fıtığı Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Göbek fıtığı ameliyatı açık veya kapalı (laparoskopik) olarak yapılabilmektedir. Açık ameliyatta karın üzerine açılan kesi ile fıtık onarımı yapılırken kapalı ameliyatta karına açılan küçük deliklerden operasyon gerçekleştirilmektedir.

Çocuklarda yapılan fıtık onarımında karın duvarını güçlendirmek için dikişler kullanılır. Bebeklerde göbek fıtığı ameliyatı kısa bir süreye sahip kolay cerrahi müdahalelerdir. Ameliyat öncesinde, cerrahın talimatlarına uymak büyük önem taşır.

Birçok cerrahi işlem öncesinde olduğu gibi göbek fıtığı ameliyatında da en az 3 saat besin tüketimi kısıtlaması yapılmalıdır. Ameliyat, genellikle kısa sürelidir ve sonrasında uzun süre hastane yatışına gerek duyulmaz. Ancak bu durumlar, genel olarak her hasta için geçerli olmayabilir.

Hastada komplikasyon gelişmesi gibi durumlar gerek ameliyat süresini ekse de hastane yatışı süresini etkileyebilir. Ameliyat sonrası için birkaç haftalık hareket kısıtlaması verilir. Bu durum, ameliyatlı bölgenin düzgün iyileşmesi ve dikişlerin sabit kalması açısından önemlidir. Göbek fıtığı ameliyatı göbek deliğinin yanından açılan bir kesiyle başlamaktadır.

Ardından fıtık içerisindeki dokular karın içerisindeki olması gereken kısımlara yerleştirilmektedir. Son olarak karın duvarı fıtık atağına karşı güçlendirilir ve kesi dikilerek işlem sonlandırılmış olacaktır. 

Ameliyat dikişleri, eriyen ve çözünen özel ipler kullanılarak yapılır. Normal dikişin kullanıldığı durumda, ameliyat sonrası kontrolde dikişler alınır. Ameliyat yarasının olduğu bölge, birkaç günlük süre boyunca gazlı bezle kapatılır. Bu gazlı bez sargısıyla yara yeri, ciltte enfeksiyon oluşturabilecek mikroorganizmalardan korunmuş olur.

Göbek fıtığı ameliyatı, genellikle kolay ve kısa süren bir işlem olmakla birlikte her cerrahi operasyon gibi bazı komplikasyonlara neden olabilir. Bu komplikasyonlar nadir görülmektedir. 

Göbek Fıtığı Ameliyatı Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Çocuklarda göbek fıtığı ameliyatı sonrası genelde hastanede kalmaya gerek kalmadan, hasta taburcu edilmektedir.
  • Çocuklarda ameliyattan bir saat kadar sonra anesteziye dolayısıyla olası bir mide bulantısı yaşanmaması için önce sıvı gıdalarla beslenebilmektedir.
  • Sıvı besin alımı sonrası hasta dilediği yiyeceği tüketebilir. Hastalara herhangi bir diyet sınırlaması yoktur. 
  • Operasyon sonrası ilk gün her 4-6 saatte bir verilecek ağrı kesiciler oluşabilecek ağrıları dindirmekte yeterli olacaktır. Genel olarak ikinci günden itibaren ağrı kesiciye gerek kalmamaktadır. 
  • Operasyondan 5 gün sonra doktor tarafından pansuman görülünceye kadar yapılabilecek tek şey pansumanın temiz ve kuru tutulmasıdır. 
  • Doktor yaranın durumunu gözlemledikten hemen sonra banyonuzu yapılabilmektedir. 
  • Küçük bebeklerde herhangi bir aktivite sınırlaması mümkün olmadığından uymaları gereken bir kısıtlama söz konusu değildir. 4-5 yaş üstü büyük çocuklarda ise iki hafta kadar ciddi spor karşılaşmalarından uzak durmaları tavsiye edilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bebeklerde Göbek Fıtığı Nasıl Geçer?

Bebeklerin birçoğunda göbek fıtığının 1-2 yaş civarında kendiliğinden kapanma olasılığı yüksektir. Bazı durumlarda doktorlar fıtığı karın içine iterek düzeltebilmektedir. Bu uygulamayı sadece doktorların uygulaması gerekmektedir.

Doktor olmayan birinin bu yöntemi denemesi kesinlikle önerilmez. Çünkü fıtığın kendiliğinden kapanmadığı ya da komplikasyonlara neden olduğu durumlarda cerrahi müdahale gerekebilmektedir.

Yayınlanma Tarihi: 13 Aralık 2020
Güncellenme Tarihi: 28 Ocak 2021