Bademcik Ameliyatı
Bademcik Ameliyatı

Bu içerik Doç. Dr. Yavuz Selim Yıldırım tarafından bilimsel makaleler referans alınarak oluşturulmuş ve onaylanmıştır.

Bademcik Ameliyatı

Doç. Dr. Yavuz Selim Yıldırım

Kulak Burun Boğaz Hastalıkları

Profile Git

Bademcik Ameliyatı Nedir?

Bademcik ameliyatı (Tonsillektomi), boğazın arka bölgesinde her iki tarafta bir adet bulunacak şekilde toplamda 2 tane olan bademciklerin cerrahi olarak çıkarılmasıdır.

Bademcik Ameliyatı Neden Yapılır?

Bademcik ameliyatı aşağıdaki sebepleri tedavi etmek için yapılır;

  • Kronik, sürekli tekrarlayan ya da şiddeti yüksek bademcik hastalıklarında,
  • Büyümüş veyahut şişmiş bademcik komplikasyonlarında,
  • Bademciklerin kanaması ya da yaralanması durumlarında,
  • Bademcikler ile direkt ya da dolaylı olarak alakalı olan nadir hastalıklarda.

Bademcik İltihabı Nedir?

Bademcikler, belirli hastalıklar ile savaşan beyaz kan hücreleri üretir ve vücutta ciddi bir öneme sahiptir. Bu nedenle bademciklerin bağışıklık sisteminin ağzınıza giren bakteri ve virüslere karşı ilk savunma hattıdır. Bademcik iltihabı özellikle hastaları diğer enfeksiyonlara ve enflamasyonlara karşı savunmasız hale getirir. Bu sorun bilhassa çocuklarda daha yaygındır çünkü bademciklerin bağışıklık sistemine katkısı bu noktada üstlendiği rol ergenlikten önceki dönemde kendisini daha baskın olarak gösterir. Ayrıca bir yetişkinin bağışıklık sisteminin aksine bir çocuğun bünyesi bakteri ve virüslere daha az maruz kaldığından dolayı henüz bu tip yabancı enfeksiyonlara karşı bağışıklık geliştirememiştir. 

Bademcik iltihaplanması süreçsel olarak çeşitli ilaçlar ve müdahale olmadan iyileşebilir olarak gelişen bir durum olsa da çok sık tekrar eden ve müdahale edilmesi gereken durumlarda ameliyat zorunlu sayılır ve gelişen bademcik iltihaplanma ataklarına kesin çözüm sağlanır.  

Bademcik iltihaplarının sıklık seviyeleri şu şekilde tanımlanır: 

  • Bir yılda 7 veya daha fazla kere,
  • Önceki 2 yılın her birinde 5 ya da daha fazla kere,
  • Önceki 3 yılın her birinde 3 ya da daha fazla kere.

Buna benzer olarak bahsi geçen prosedür şu durumların gelişmesi halinde de önerilmektedir:

  • Bademcik iltihabına sebep olan bakteriyel enfeksiyon antibiyotik ile düzelmezse,
  • Bademcik arka bölgesine irin toplanması ile sonuçlanan bir enfeksiyon durumu (Bademcik apsesi olarak bilinir.), ilaç tedavisi ya da drenaj prosedürü ile düzelmezse.

Bademciklerin Şişmesi/Genişlemesi Komplikasyonları

Bademcikler, sık veya kalıcı enfeksiyonlardan sonra ya da doğal olarak kendiliğinden büyüyebilir. Bademcik ameliyatı, genişlemiş bademciklerin neden olduğu veya komplike ettiği sorunları tedavi etmek için gerçekleştirilebilir. Aşağıdaki sorunları görebilirsiniz;

  • Nefes almada zorluk çekme,
  • Uyku sırasında solunum bozukluğu, 
  • Yemek yerken yutma güçlüğü çekme.

Bademcik Ameliyatının Riskleri

Cerrahi olarak gerçekleştirilen ameliyatların tamamında olduğu gibi bademcik ameliyatı da belli başlı riskler bulundurur;

Anesteziye bağlı reaksiyonlar: Ameliyat sırasında sizi uyutmak-uyuşturmak için kullanılan ilaçlar genellikle baş ağrısı, bulantı, kusma veya kas ağrısı gibi küçük, kısa süreli ve kolay atlatılabilir sorunlara sebep olur. Genel anestezi ile ilgili bir ölüm riski bulunmamaktadır. Oluşabilecek uzun süreli sorunlar da çok nadiren görülür. 

Şişme Komplikasyonları: Dilin şişmesi veya ağzın yumuşak çatısı (Yumuşak damak olarak bilinir.) özellikle işlemden sonraki ilk birkaç saat içinde solunum problemlerine neden olabilir. Bu durum sık görülen bir durum olsa da etkisini çok uzun süre boyunca göstermez ve hastaların tedirgin olacağı bir konuma sahip değildir.

Bademcik Ameliyatına Hazırlanma Süreci

Doktorunuzdan kendinizin ya da çocuğunuzun bademcik ameliyatı için nasıl hazırlamanız gerektiği konusunda bir takım talimatlar alacaksınız.

Sizden temin etmeniz gereken bazı bilgiler/belgeler istenecektir. Bu veriler şöyledir; 

  • Reçetesiz satılan ilaçlar, düzenli kullanılan ilaçlar ve diyet takviyeleri de dahil olmak üzere tüm ilaçların listelenmiş bilgisi,
  • Anestezi ile alakalı maddelere karşı oluşmuş karşıt reaksiyonların kişisel veya aile içindeki geçmişi ,
  • Kişisel ya da aileye ait geçmişte oluşan anormal kanama veya benzeri istisnai durum geçmişi,
  • Bilinen alerjilerin veya antibiyotik vb ilaçlara karşı oluşan olumsuz reaksiyonların bilgisi.

Hazırlanma aşamaları da şu şekildedir;

  • Ameliyattan en az iki hafta önce aspirin veya aspirin içeren diğer ilaçları almayın. Doktorunuzdan bu konu hakkında detaylı bilgi alabilirsiniz. 
  • Planlanan ameliyattan önceki gece yarısından sonra hiçbir şey yemeyin. Cerrahınız, hastaneye bilgi vermeden önce size yiyecek ve içecekler ile alakalı talimat verecektir. 
  • Eve gitmek için gerekli düzenlemeleri yapın. Evdeki steril ortam ve gerekse de ameliyat bakım süreci çok önemli olacaktır. Doktorunuzdan aldığınız direktifler doğrultusunda bakım sürecine uygun bir yaşam ortamı oluşturun. 
  • 10 gün ve 2 hafta arası sürebilecek bir iyileşme süresi planlayın. Çocukların yetişkinlerden daha fazla zamana ihtiyacı olabilir. Özellikle yiyecek ve içecek konusunda gerekli önlemleri almak, sıcak-soğuk ortam ayarlarının yapılması ameliyattan sonraki süreç için çok büyük bir önem taşır. 

Ek olarak bademcik ameliyatı genellikle ayakta tedavi sürecine tabi tutulan bir operasyondur. Ameliyattan sonraki süreçte hastalar bu açıdan daha kolay bir tedavi süreci geçirirler. Özellikle sorunsuz bir şekilde tamamlanan ve beklenmeyen bir komplikasyon geçirmeyen hastalar, çok kısa bir süre içerisinde iyileşme süreçlerini de tamamlarlar. Bu da ameliyat günü eve gidebileceğiniz anlamına gelmektedir. Komplikasyonlar ortaya çıkarsa ya da küçük bir çocukta bu ameliyat gerekli görülürse bir günlük geceleme ve hastane istirahati uygulanabilir. Aynı zamanda hastanın karmaşık bir tıbbi durumu varsa da doktorun kontrolü altında gerekli görülürse geceleme ve hastane içerisinde bir iyileşme süreci gerekebilir.

Bademcik Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Ameliyatın süresi ortalama 20 ile 30 dakika arasında gerçekleştirilir. Anestezi süreci de dahil edilirse zaman 1 ile bir buçuk saati bulabilir. Bademcik ameliyatlarında geleneksel yöntemlerin yanı sıra yeni teknikler de kullanılmaktadır. Hastanın durumuna göre bu yöntemler arasında seçim yapılır. En uygun olanı ameliyatta kullanılır. Bu tekniklerden bazılarını şu şekilde sıralamak mümkündür;

Lazer Cerrahisi: Çok tercih edilen yöntemler arasında yer alır. Lazerde ısı kullanılarak bademciklerin küçültülmesi sağlanır. Tekrar eden bademcik iltihaplarında, bademcik sorunundan kaynaklı ağız kokularında, bademciğin olması gerekenden daha büyük hacme ulaşması nedeni ile nefes alıp vermekte yaşanan sorunlar gibi nedenlerden kaynaklı başvurulan cerrahi yöntemdir. Lazer cerrahi yöntemi dikkat ve profesyonellik gerektirir. Zira, lazerde gereğinden fazla ısı enerjisi kullanıldığında mukozalara zarar verebilir. Bu da ağrıya ve geç iyileşmeye neden olabilir.

Radyofrekans: Radyo frekans enerjisi veren cihaz sayesinde işlem gerçekleştirilir. Hastalık sonucu bademcikler büyüyebilir. Buna bağlı olarak nefeste koku da meydana getirir. Her bademcik hastalanması ve büyümesi ameliyat ile alınmayı gerektirmez. Bazı durumlarda bademcik küçültme operasyonu yapılabilir. Radyofrekans yöntemi ile hastalıklı bademcik küçültülebilir. RF (Radyo Frekans) yöntemi şu şekilde yapılır: Ucunda ince uçlu iğne olan bir cihaz, hastalıklı olan bademciğe batırılır. Radyo frekansın yaydığı enerji ile hastalıklı bademcik küçültülür. Uygulamada kanama, şiddetli ağrı gibi sorunlar yaşanmaz. Neredeyse her yaşta hasta için uygundur. Genel anestezi uygulama zorunluluğu yoktur.

Klasik Soğuk Cerrahi: Bu teknik eskiden bu yana kullanılan, her doktorun bildiği bir uygulamadır. Soğuk bıçak tekniği olarak da bilinir. Operasyonda neşterin yanı sıra makas ve
disektör gibi yardımcı aletler de kullanılır. Tonsil kapsülü ile birlikte etrafı kesilerek çıkartılır. Kesi yapıldığı için kılcal damarlarda kanama olacaktır. Kanamayı durdurmak için koter yöntemi ya da bağlama yöntemi yapılır. Böylece kanama durdurulur. Ameliyattan önce anestezi uygulanır. Klasik soğuk cerrahi yöntemi dışındaki uygulamalarda kanama riski azdır ancak olası kanamalarda, kanamayı durdurmak biraz daha zordur.

Mikrodebrider Yöntemi: Bir ucu keskin diğer ucu vakumlu bir alet yardımı ile uygulama yapılır. Bademcikteki dokudan ne kadar alınacağı hekim tarafından belirlenir. Alınan doku, kapsüle benzer vakum yarımı ile çekilerek uzaklaştırılır.

Argon Plazma Yöntemi: Elektrik akımının iletilmesinde tuzlu su solüsyonu kullanılır ancak argon plazma yönteminde tuzlu su solüsyonu yerine iyonize argon gazı kullanılıyor. Argon plazma yönteminde kullanılan alet ile doku arasında etkileşim dağıtılarak sağlanır.

Harmonik Bıçak Yöntemi: Bu uygulamada ultrasonik enerji kullanılır. Operasyonda kullanılan bıçağın ucu oldukça hızlı hareket etmektedir. İşlem sırasında bıçak bir taraftan kesme işlemi yaparken diğer taraftan da kılcal damarları bağlama işlemi yapar. Böylece kanama olduğu taktirde müdahale etmek için başka bir alete ihtiyaç duyulmaz.

Thermal Welding Yöntemi: Bademcik ameliyatlarında kullanılan diğer yöntemlerde elektrik akımından yardım alınırken thermal welding yönteminde ısı enerjisinden yardım alınır. Isı akışı, kullanılan tutma aletinin ucunda yer alır. Kullanılan uçların boyutu bir milimetre bile değildir. Bu nedenle bademcik çevresindeki dokulara temas etmesi ve olumsuz yönde etkilemesi minimum düzeydedir. Klasik yöntemde damarlar açılırken thermal welding için bu söz konusu değildir. İşlem sırasında tek bir alet kullanılır. Her ameliyatta olabileceği bu yöntemde de kanama riski bulunmaktadır. Kanama riski açısından alınabilecek önlemlerin başında bademcik ameliyatı öncesi kanda pıhtılaşma testleri yapılmalıdır.

Elektrokoter Yöntemi: Bu yöntemde monopolar ya da bipolar yöntem kullanılabilir. Elektrokoter yönteminde aletin ucunda yüksek ısı bulunur. Bu ısı sayesinde dokular yerinden uzaklaştırılır ve damarlar kapatılır. Monopolar koterde akım, cerrahi alet ile koter plağı arasında yer alır. Bipolar koter yönteminde ise cerrahi aletin iki ucu bulunur. Isı bu uçlar arasında yer alır.

Bademcik Ameliyatı Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bademcik ameliyatı olan hastaların dikkat etmesi gereken bazı noktalar yer almaktadır. Bunlardan bazılarını şu şekilde sıralayabiliriz;

  • Ameliyat sonrasında hastaların bir gün hastanede kalması önerilir. 
  • Bademcik ameliyatı sonrası sıvı ve yumuşak gıdalar tüketilmelidir. Sert gıdalar yutkunmayı zorlaştıracağından ve iyileşme sürecini olumsuz etkileyeceğinden uzak durulmalıdır. 
  • Ameliyat sonrası iyileşme sürecine kadar alkol ve sigara tüketimi yasaktır. Bağımlı olan hastalar, ameliyat olmadan önce bu sorunu halletmelidir. Ameliyat sonrasında kullanılan alkol ve sigara, kanamaya neden olabilir. İyileşme sürecini uzatabilir. 
  • Operasyon sonrasında yutkunmada sorun yaşanabilmektedir. Yemek yeme sıkıntısına da neden olabilecek bu durum dolayısı ile kilo kaybı görülebilir. Bu geçici bir sıkıntıdır.
  • Ameliyat sonrası sıcak gıdalar tüketilmemelidir. Ameliyat edilen bölge sıcağa maruz kaldığı takdirde bakteri ve mikrop üretmeye elverişli hale gelir. Bu da hastanın rahatsızlanmasına neden olur.
  • Baharatlı, acılı, ekşili yemeklerden ve içeceklerden uzak durulmalıdır. Ayrıca kola, şalgam, turşu suyu, limonlu içecekler, sıcak kahve çeşitleri, asitli ve gazlı içecekler (gazoz, maden suyu vb.) ameliyatlı bölgeye iyi gelmeyen gıdalardır. En az iki hafta boyunca uzak durulması önerilir. 
  • Ameliyat olan hastaların hafif, orta şiddetli ağrıları olabiliyor. (Bu ağrıların şiddeti bünyeden bünyeye değişkenlik gösterir.) Hastalara genellikle şurup tarzı sıvı ağrı kesici ve türevlerini kullanmaları tercih edilir.
  • Hasta, kendi başına ilaç kullanmamalıdır. Özellikle de aspirin ve türevleri kanama riski oluşturacağından en az iki hafta kullanılmamalıdır. 
  • Bitkisel çaylar (ıhlamur çayı, melisa çayı vb) kanı sulandırma riski oluşturacağı için tüketilmemelidir.
  • Ameliyat sonrası hastaların en az iki hafta kadar kendilerini yormamaları, ağır egzersiz yapmamaları, tempolu yürümemeleri gerekir. 
  • Hamam, sauna, buharlı ortamlar ameliyat sonrası uzak durulması gereken aktivitelerdir.
  • Yemek yerken ve yutkunurken acı hissedilmesi normaldir. Acı nedeni ile beslenmeyi yarıda kesmemek önemlidir. İyileşme açısından da yemeye devam edilmesi gerekir. 
  • Bademcik ameliyatından sonra boğaz dışında kulaklarda da ağrı olması normaldir. Uzuvlar birbirine yakın olduğu için ağrının kulaklara vurması olağandır. 
  • Bademcik ameliyatı olan çocukların, beden eğitimi derslerine iki-üç hafta kadar girmemeleri gerekir. 
  • Alınan bademciklerin yerlerinde beyazımsı görüntü oluşur. Bu konuda uzman olmayan kişiler, bu görüntüyü enfeksiyon olarak düşünebilir. Ancak bu beyazlık iyileşme belirtisidir. Beyaz iyileşme dokusu ortalama bir-iki hafta kadar görülebilir.
  • İyileşme sürecinde soğuk su, soğuk süt, dondurma gibi gıdalar ve içecekler tüketilmelidir.
  • İyileşme süresince bol bol su ve sıvı tüketilmelidir. Fazla su içimine engel teşkil edecek bir rahatsızlığınız var ise doktorun tavsiyesi baz alınarak miktar belirlenir.
  • Ameliyat olmadan önce hastalara, dinlenme zamanı planlamaları önerilir. Okul, iş, spor vb. aktiviteleri bir ya da iki hafta ertelemeleri gerekebilmektedir. Bu süreci dinlenerek geçirmek önemlidir.
  • Ameliyattan sonra duş alınmasında sakınca yoktur. Dikkat edilmesi gereken suyun ısısıdır. Sıcak su yerine ılık su ile duş alınmalıdır. Banyonun sıcak ve buharlı olmamasına dikkat edilmelidir.
  • Bademcik ameliyatından sonra nadir de olsa ağız ve boğazda kanama, öksürürken kan gelmesi görülebilir ancak kanama şiddetli ve sürekli (iki gün ve daha fazla) ise hastaların doktoruna başvurması gerekir.
  • Ameliyattan bir gün sonra dişler rahatlıkla fırçalanabilir. Fırçalama esnasında çene ve boğaz kısmında hafif acı hissedilebilir. 
  • Şiddetli baş ağrısı, zihin bulanıklığı, yoğun balgamlı öksürme, kusma, uzun süren yüksek ateş, titreme, üşüme, balgamlı kusma şikayetleri görüldüğü andan itibaren doktora başvurulmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Bademcik ameliyatı tehlikeli mi?

Öncelikle her organda olduğu gibi bademciğin de bir fonksiyonu vardır. Özellikle de çocukluk döneminde virüslerden, enfeksiyondan koruma görevi üstlenir. Özellikle de bebek ve 2 – 4 yaş çocuk grubunda virüsün vücuda dağılmasını önleyerek hastalıkları önler ancak yaşın ilerlemesi ile birlikte bademcikler koruma özelliğini azaltır hatta vücuda zarar vermeye bile başlayabilir.

Yüksek ateş, nefes problemleri, iltihaplanma, ateşli havale, vb. sorunlar yaşanmaya başladığı takdirde alınması zarar değil aksine faydalı bile olur. Zira, bademcik vücudumuz için hayati önem taşıyan bir organ değildir. Alınması durumunda insan vücudunu tehlikeye sokacak durum söz konusu değildir. Zarar verdiği halde bademcik ameliyatı olmamak vücuda telafisi zor hasarlar bırakabilir.

Bademcik ameliyatı sonrası ağrı olur mu?

Bademcik ameliyatı sonrası ağrı meydana gelmesi olağan bir durumdur. Ancak ağrının şiddeti ve derecesi yapılan operasyona göre değişebilir. Bazı ameliyatlarda bademciklerin tamamen alınması gerekir. Bu durumda operasyon sonrası ağrının olması olağan bir durumdur. Özellikle de yemek yerken, yutkunurken ağrı olabilir. 

Buna nispeten bazı hafif durumlarda bademciğin alınmasına gerek duyulmaz. Sadece küçültme yapılarak da bademcikte meydana gelen sorun çözülebilir. Bu aşamada yapılan bademcik operasyonu sonrasında ağrı çok daha az hissedilir. Aynı şekilde yemek yerken, yutkunurken de acı hissi azdır. 

Ameliyat sonrasında boğaz, kulak hatta baş ağrısı olası durumlar arasındadır. Ağrıyı hafifletmek için hastaya en uygun ağrı kesici yazılmaktadır.

Yayınlanma Tarihi: 05 Nisan 2020
Güncellenme Tarihi: 14 Nisan 2021

Uzmana Sorunuzu Sorun

Lütfen içeriği değerlendirin. Rehberimizden ne derece memnun kaldınız?